Από το Ντεπώ στο Prenzlauer Berg

Ανταπόκριση από Ιταλία στον Guardian

Περιστατικό: Τον Φλεβάρη του 2005, παρουσίαζε το ντοκυμαντέρ του στα πλαίσια του Φεστιβάλ Ντοκυμαντέρ Θεσσαλονίκης, για την ουκρανική ομάδα ποδοσφαίρου, η οποία ξεκληρίστηκε μετά από νικηφόρο “φιλικό” αγώνα ενάντια στους Γερμανούς κατακτητές κατά τη διάρκεια του Β´ Παγκοσμίου Πολέμου. Είχε εκείνες τις μέρες συνομιλήσει με τα παιδιά του φοιτητικού σχήματος στο οποίο ως φοιτητής ανήκα (που όμως έχοντας ήδη αποχωρήσει από το σχήμα και έχοντας ήδη πάρει το πτυχίο, δεν είχα καμμία συμμετοχή στις αποφάσεις ή τις συζητήσεις του σχήματος, πέρα από τις φιλικές επαφές που κράτησα με αρκετά από τα παιδιά. Συνεπώς, πληροφορήθηκα κατόπιν για τις συζητήσεις και δεν μετείχα σε αυτές), προκειμένου να έρθει σε μία εκδήλωση που διοργάνωναν, στην οποία θα προβάλλονταν και δικό του ντοκυμαντέρ. Τους ζήτησε να στείλουν 15 άτομα στην προβολή και να ψηφίσουν για το έργο του. Φυσικά και τα παιδιά αρνήθηκαν. Δεν ήρθε στην εκδήλωση.

Με τον καιρό, είδα και διαφημίσεις του για διάφορα ακριβά καλούδια, όπως της LEXUS ( ή μήπως της SAAB; ) και του ROLEX. Είχε πέσει και στην αντίληψή μου μία συνέντευξή του σε ένα λαϊφσταλίστικο περιοδικό, με φωτογραφίες από το φενγκ σούι σπιτικό του. Απέκτησα την εντύπωση πως αυτό που έβγαζε στο γυαλί ήταν ένα προϊόν και μόνο. Πάντως, τις εκπομπές του Κούλογλου τις παρακολουθούσα όσο ήμουν Ελλάδα. Προτιμούσα φυσικά - και προτιμώ - τον “Εξάντα” της ομάδας Αυγερόπουλου, όχι μόνο για λόγους που ο αναγνώστης υποθέτει από τα ήδη γραφόμενα. Σε κάθε περίπτωση όμως, θα πρέπει να αναγνωριστεί στον Κούλογλου ότι αυτός και η επιτυχία του ήταν που άνοιξε το δρόμο για εκπομπές τέτοιας θεματολογίας στα ελληνικά κανάλια.
Παρακολουθώ ακόμη, τόσο από κοντά, όσο και από μακρυά την δημόσια τηλεόραση από τότε που έχει ανέβει η ΝΔ στην κυβέρνηση. Αυτό συνέβη για διάφορους λόγους. Πρωτίστως, επειδή αυτή συνέπεσε με την πρώτη μου συμμετοχή σε εθνικές εκλογές και ήθελα να δω τη σημασία της ψήφου μου. Έβλεπα τη δίψα για εξουσία στα πρόσωπα των δεξιών συγγενών μου, τη μανία για εκδίκηση (ότι κι αν σήμαινε αυτό) στις πράξεις και τα λόγια των νεοδημοκρατών στο Πανεπιστήμιο, αλλά και στην αγορά που δούλευα. Πώς θα άλλαζε άραγε ο κρατικός μηχανισμός; Η συμπεριφορά της αστυνομίας, της δικαστικής εξουσίας και της τηλεόρασης, ήταν αυτές που άρχισαν να ιντριγκάρουν. Τα αποτελέσματα των δύο πρώτων έχουν γίνει ζήτημα πολλάκις στα δελτία ειδήσεων και τα ιστολόγια. Το θέμα όμως που προέκυψε με το “Ρεπορτάζ χωρίς σύνορα”, αφορά την περίπτωση της κρατικής τηλεόρασης.

*************

Η κρατική τηλεόραση έπαψε να παίζει τόσο σημαίνοντα ρόλο στην πολιτική και κοινωνική ζωή του τόπου, στη στροφή της ιστορίας. Το κρατικό μονοπώλιο έσπασε και εισήλθε η ιδιωτική τηλεόραση, με διαρκώς αυξανόμενο χρονικά πρόγραμμα, μέχρι που αυτό έγινε 24ωρο. Αυτό που πιτσιρικάς θυμάμαι να έχει φέρει η ιδιωτική τηλεόραση για πρώτη φορά, ήταν οι ταινίες του Μαστοράκη, το δίδυμο Στήβεν Σηγκάλ και Τσακ Νόρις, αλλά κυρίως τα τηλεπαιχνίδια που μοιράζουν δώρα, που μου φέρνουν διαρκώς την ατάκα τηλεπαιχνιδιού αμερικάνικης ταινίας:

“I’ ll buy that for a dollar”…

Ο αντίκτυπός τους ήταν τρομερός. Από τον “Τροχό της Τύχης” και τη “Mega Banca” του Πολυχρονίου, μέχρι το “Μεγάλο Παζάρι” του Μικρούτσικου, άρχισε η επέλαση του κυνισμού. Το διαφημιστικό σλόγκαν της περασμένης δεκαετίας

“ο χρόνος είναι χρήμα, στην κουζίνα Lagostina”

έμοιαζε αθώο μπροστά στον τζόγο εναλασσόμενων, αυτόνομα ομιλουσών σαρκικών εικόνων. Η ζωή μες στο γυαλί άρχισε να αυτονομείται ολοένα και περισσότερο. Η εποχή του τηλεθεατή έφτανε στην κορύφωσή της. Ιδιωτική, εμπορική επιτυχία… Χαρακτηριστικό παράδειγμα πολιτισμικού προτύπου, οδηγός για εκατοντάδες κοπέλες από κει και πέρα: Ένα κοριτσάκι πρόθυμο, όπως η Μενεγάκη, έφτασε από “γλάστρα” για τα δώρα ενός τέτοιου τηλεπαιχνιδιού να γίνεται κεντρική παρουσιάστρια πρωινών εκπομπών - πλασιέ προϊόντων για το καλάθι της νοικοκυράς, αυξάνοντας εντυπωσιακά το εισόδημά της, την αναγνωρισιμότητά της και το στήθος της, ανταποκρινόμενη στα στάνταρ των εκ Καλιφόρνιας ορμώμενων πορνοπεριοδικών τύπου Playboy. Ο κύκλος της πρότυπης επιτυχίας κλείνει με τον γάμο με έναν διευθυντή προγράμματος και τη δημιουργία μίας ευτυχισμένης οικογένειας. Βολεύτηκε μια χαρά η κοπέλα.

***********

Ανεξάρτητα από τα κατά εποχές διαφημιστικά έσοδα και τα ποσοστά τηλεθέασης, από άποψης πρωτοποριακών εκπομπών και θεματικής ηγεμονίας, η εποχή της ιδιωτικής τηλεόρασης σημαδεύτηκε από την κυριαρχία του ομίλου ΑΝΤ1, δηλαδή του στενά συνδεδεμένου με την αμερικανική πρεσβεία εφοπλιστή (και κατάδικου για υποθέσεις καταπάτησης) Κυριακού. Οι σειρές του χουντικού Φώσκολου, τα εμπνευσμένα από τον επίσης χουντικό Ν. Μαστοράκη (ο πρώτος διευθυντής προγράμματος του καναλιού) σώου, η ανάδειξη του όλου συστήματος τηλεοπτικών αστέρων, μέσα από την αυτοπροώθηση (αυτοδιαφήμιση) και από την προώθηση του προϊόντος τους από περιοδικά τηλεοπτικής ύλης που ξεπρόβαλλαν (π.χ. TV Zapping), η ταυτόχρονη δημιουργία της Audiotex (η πλέον επιτυχημένη “ροζ” τηλεφωνική εταιρία της Ελλάδας - και όχι της Mediatel όπως είχα αρχικά γράψει, ευχαριστώ τον Νίκο Σμυρναίο για τη διόρθωση), είναι σταθμοί στην δημιουργία ενός σκληρού κοινωνικού πυρήνα, που μοιράζεται κοινές αξίες. Αυτες μπορούν να ειδωθούν στα πρώτα μηνύματα κοινωνικού περιεχομένου, που εμφανίζονταν κάθε διαφημιστικό διάλλειμμα:

- Λερώνεται το ποινικό σας μητρώο;

Και βέβαια όχι.

Το περιβάλλον, γιατί το λερώνετε;

Ο καλός πολίτης, ο ευσυνείδητος εργαζόμενος. Αυτός που με τη δουλειά του και την ευελιξία του θα τα καταφέρει. Που θα μείνει μακρυά από μπλεξίματα με τον νόμο. Ο φιλήσυχος πολίτης. Ο κήπος των αξιών όμως ήταν ανοιχτός σε όλους. Στους νοικοκυραίους, που έβλεπαν τη “Λάμψη”. Στους κυνικούς, που μεγάλωσαν με το “3,2,1″, ανάγοντας το γυμνασμένο κορμί και τα γυναικεία στήθη σε μοναδικό κριτήριο αισθητικής αναφοράς, αλλά και στους φιλόδοξους καριερίστες με τον “Μεγάλο αδερφό”, απ’ όπου ξεσήκωσαν τεχνικές για την επίτευξη κοινωνικής συμπάθειας και εξολόθρευσης του Άλλου. Στους ξενόφοβους, που έμαθαν να ταυτίζουν από τα δελτία ειδήσεών του τους Αλβανούς με τους κλέφτες και δολοφόνους αυτού του κόσμου.

Ο ενοχικός ανθρωπάκος, που τα θέλει όλα στο κουτί, που τα έχει όλα στο κουτί, ο ανίκανος να βρει εναλλακτικές λύσεις πέρα απ’ αυτές που του προτείνονται από τη συχνότητα του Κυριακού, ο αδικαίωτος, ο μη αναγνωρισμένος υπεράνθρωπος, ο μικροαστός, βρήκε τον ΑΝΤ1 και ο ΑΝΤ1 βασίστηκε πάνω του. Πολύ πουριτανισμός, αρκετή βία, ελάχιστο σεξ, μόνιμη φαντασίωσή του (ψύχωση) και πολλή κατανάλωση. Αυτά είναι τα συστατικά της σχέσης τους. Αυτά υπηρέτησε και ο νυν διευθυντής προγράμματος της ΕΡΤ ως διευθυντής προγράμματος του ΑΝΤ1, προτού ανέβει το Κώμα στην εξουσία. Και τώρα, ο επί χρόνια προπαγανδιστής αυτής της αισθητικής, από το νέο του πόστο, μας λέει ότι σταματάει την εκπομπή, επειδή δεν του αρέσει. Δηλαδή επειδή δεν ταιριάζει στην αισθητική του.

***********

Όπως εξήγησα στην αρχή, έχω τους λόγους μου να μην θεωρώ ούτε τίμιο, ούτε ειλικρινή τον κ. Κούλογλου. Πολύ πιθανώς ο κ. Κούλογλου να βγάζει αρκετά φράγκα από την εταιρία τηλεοπτικών παραγωγών, η οποία αναλαμβάνει την διεκπεραίωση των εκπομπών του. Περισσότερο απ’ αυτά που στην “αγορά” θα έβγαζε. Κάτι το οποίο συμβαίνει και με τα σκανδαλώδη ποσά για τα τηλεοπτικά δικαιώματα των ομάδων που έχει η ΕΡΤ, σε εκθετικό πάντα βαθμό σε σχέση με το Ρ.Χ.Σ. Αλλά έστω ότι είναι έτσι. Μόνο και μόνο επειδή ο κ. Παναγόπουλος είναι αυτός που είναι και έχει την ιστορία και τη συμπεριφορά που έχει, το ζήτημα γίνεται πολιτικό. Και η σύγκρουση είναι ένας κατ’ εξοχήν αγώνας πολιτικής επιβίωσης σε αυτή την συγκυρία. Το κόμμα-κράτος φαίνεται να κερδίζει. Αυτό δεν μπορούν να το αντιληφθούν ούτε οι φιλελεύθεροι, τυφλωμένοι από το αντιαριστερό τους μένος. Κάποιος ας τους πει ότι ο Ψυχρός τελειώσε, παρακαλώ.

Σχετικές δημοσιεύσεις:
1) indy.gr - Λογοκρισία: H EΡΤ κόβει τον Κούλογλου

2) Η καλύβα ψηλά στο βουνό - Η ΕΡΤ κόβει το «ρεπορτάζ χωρίς σύνορα»!

3) Άνεμος - Η ΕΡΤ ευχαριστεί τον κ. Κούλογλου για τη συνεργασία του… (!!!)

4) Everything you know is wrong - ΣΤΙΣ ΦΡΑΠΕΛΙΕΣ ΞΕΧΝΙΕΜΑΙ…

5) Greek rider - Κούλογλου ώρα μηδέν: Η αναγέννηση του δεξιού χώρου

6) Συζήτηση (με κολλημμένους σχολιαστές εκατέρωθεν - ακόμα και ο συνήθως ψύχραιμος Τάλως πέφτει στην παγίδα!) στο buzz

7) We are not alone - Τι έγινε ρε παιδιά;

Από το ποστ του ΠάνωςΚ., ταξιδεύοντας, βρεθήκαμε στις φοβίες που κυβερνούν τον αμερικάνικο νότο και μέσω αυτού, τη γη. Κυρίες και κύριοι, οι Brian Eno και David Byrne αναλαμβάνουν για τις περαιτέρω εξηγήσεις, μία μόλις μέρα μετά τη γιορτή της μητέρας.

Μια μέρα περπατούσα με έναν απ’ αυτούς τους μεσήλικες κυρίους της αστικής τάξης προς το Manchester. Του μίλησα για τις άθλιες ανθυγιεινές τρώγλες και επέστησα την προσοχή του στις επαίσχυντες συνθήκες αυτής της συνοικίας, όπου έμεναν οι εργάτες του εργοστασίου. Δήλωσα πως ποτέ στη ζωή μου δεν είχα δει πιο κακοχτισμένη πόλη. Με άκουσε υπομονετικά, και στη γωνιά του δρόμου, όπου αποχωριστήκαμε, παρατήρησε: «Παρ’ όλα αυτά, άφθονο χρήμα εδώ. Καλημέρα σας, κύριε!»¹

¹F.Engels, Condition of the working class in England, κεφ. XII